“Degenen die niet handelen zullen verdwijnen.

De Europese verordening betreffende verpakkingsafval (EPR) komt eraan. Aannemers in de bouwmaterialengroothandel die nog niets hebben gedaan, riskeren hoge boetes of, erger nog, het verlies van hun bedrijf. Het is niet langer een vrijblijvende richtlijn. Wie zich er niet aan houdt, riskeert zijn bedrijf te verliezen.

Dit zijn de duidelijke woorden van Marnix Van Hoe, secretaris-generaal van de Europese Unie van Bouwmaterialendistributeurs (Ufemat). De PPWR, die de vorige verpakkingsrichtlijn (PPWD) vervangt, werd in april gepubliceerd en zal in 2026 volledig van kracht worden. De richtlijn heeft verstrekkende gevolgen voor alle schakels in de toeleveringsketen van bouwmaterialen.

Voortaan moeten alle verpakkingen op de Europese markt voldoen aan duidelijke eisen op het gebied van duurzaamheid, herbruikbaarheid en recycleerbaarheid. Daarnaast wordt er een uitgebreid rapportage- en controlesysteem opgezet waarin ook retailers en distributeurs in de bouwsector expliciet als verantwoordelijke partijen worden genoemd.

Deze verantwoordelijkheid geldt voor de hele verpakkingsketen: van de fabrikant tot de groothandelaar tot de eindconsument. Bedrijven moeten weten welke verpakkingen ze gebruiken, van welke materialen ze gemaakt zijn, of ze recyclebaar zijn en waar ze naartoe gaan. Het gaat niet alleen om papierwerk,” zegt Van Hoe. Je moet weten wat er wordt verpakt, waar het vandaan komt, wat ermee wordt gedaan en dat moet allemaal worden vastgelegd. En dat betekent ook audits.

Dit is een grote stap voorwaarts voor veel bedrijven in de bouwmaterialensector. Tot nu toe was er weinig belangstelling voor verpakkingen, laat staan voor de invloed ervan op het milieu. Maar daar komt nu verandering in. Deze keer is het menens,” waarschuwt Van Hoe. Het PPWR is rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten zonder dat het hoeft te worden omgezet in nationale wetgeving. Dit betekent dat bedrijven zich niet langer kunnen verschuilen achter verschillen in interpretatie of toepassing. De Europese Commissie heeft veel moeite gedaan om alle mazen te dichten. En de boetes zijn niet goedkoop. Dit zijn serieuze sancties, niet slechts een tik op de vingers.

De bouwsector bereidt zich hier al op voor op de bouwplaatsen. Het is al gebruikelijk om een aantal verschillende containers op te zetten voor afvalscheiding. Maar het PPWR gaat nog verder. Het vereist systematische rapportage, sortering en communicatie over het gebruik van verpakkingen en materialen.

Het aantal inspecties zal ook toenemen. Bedrijven moeten kunnen aantonen dat ze aan de voorschriften voldoen. Wie dat niet doet, krijgt zware boetes. Er komen inspecteurs om de naleving te controleren en wie zich niet aan de regels houdt, krijgt zware boetes. We hebben het hier niet over niet-bindende milieudoelstellingen. De controles zijn echt.

Er is echter vaak nog een gebrek aan urgentie in de industrie. Ik zie nog steeds fabrikanten en detailhandelaren die er helemaal voor willen gaan. Maar de waarheid is dat er een gevoel van urgentie is. We proberen dat duidelijk te maken aan onze leden. Als ze nu niets doen, lopen ze het risico uit de markt gedrukt te worden.

Van Hoe gelooft dat dit geen overdrijving is, maar een realistisch scenario. In een markt waar duurzaamheid en compliance steeds belangrijker worden, zullen alleen bedrijven die aan deze eisen voldoen kunnen blijven leveren. Overheden, bouwbedrijven en projectontwikkelaars zullen steeds meer eisen stellen aan hun leveranciers.

De oproep aan werkgevers is dus duidelijk: wacht niet. Informeer naar de verplichtingen, sluit u aan bij een collectieve regeling als die bestaat en begin vandaag nog met het verzamelen van gegevens. Kijk kritisch naar uw verpakkingsmateriaal, naar uw rol in de keten en bereid u voor op een nieuw tijdperk van transparantie en verantwoording. Of, zoals Van Hoe het in een notendop zegt: “Als je niets doet, verdwijn je”.